TutUMakIaS TV

Δευτέρα, 6 Απριλίου 2009

Μετα το G20 τι ??


Πολλά ΜΜΕ ανά τον κόσμο πανηγυρίζουν για τις αποφάσεις των G20.

“Οι δεσμεύσεις των ηγετών του G20 έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό στις χρηματιστηριακές αγορές όλου του κόσμου” διαβάζουμε σε πληθώρα διεθνών χρηματιστηριακών εντύπων. Ποια είναι αυτή η ιστορική συμφωνία η οποία προκάλεσε τόσο ενθουσιασμό στην “αγορά”; Οι τίτλοι των ειδήσεων αναφέρουν: “G20: Πακέτο 1,1 τρισ. δολ. για την παγκόσμια οικονομία”

Και τα σχετικά άρθρα εξηγούν πως α) αυξάνονται κατά 500 δισ. δολ. οι πόροι του ΔΝΤ, β) θεσπίζονται νέοι κανόνες για την καταβολή μερισμάτων και μπόνους στον χρηματοπιστωτικό τομέα, γ) θεσπίζονται κανόνες για τη ρύθμιση της λειτουργίας των hedge funds, δ) θα υπάρχουν, πλέον, κυρώσεις στους «φορολογικούς παραδείσους» που δεν θα συνεργάζονται με τις Αρχές των άλλων χωρών, ε) καταργείται το τραπεζικό απόρρητο”

Διαβάζοντας τα παραπάνω αναρωτηθήκαμε αν θυμάται κανείς πώς ξεκίνησε η τρέχουσα κρίση; Δεν είχε σχέση με κατάρρευση της αγοράς κατοικίας η οποία παρέσυρε την αγορά ενυπόθηκων δανείων, τα οποία είχαν τιτλοποιηθεί και πουληθεί; Δεν ήταν δάνεια αξίας περίπου 0,8 τρις δολαρίων που θεωρήθηκαν ως 100% επισφαλή και ουσιαστικά “χαμένα” για τις τράπεζες και του πιστωτικούς οργανισμούς που τα είχαν εκδώσει; Και στη συνέχεια δεν αποκαλύφθηκε η κρίση στην αγορά CDS η οποία είναι περισσότερο από 65 φορές μεγαλύτερη από την αγορά επισφαλών δανείων, φτάνοντας τα 62 τρις δολάρια και ξεπερνώντας σε μέγεθος το παγκόσμιο ΑΕΠ; Και μήπως δεν ισχύει πως τα CDS, αντιπροσωπεύουν μόλις το 10% της αγοράς με την οποία συνδέονται και έτσι το σύνολο αυτής είναι της τάξης των 600 και πλέον τρις δολαρίων;

Και από τα πολλά ερωτήματα που γεννιούνται διαβάζοντας κανείς τα σχετικά με τις αποφάσεις των G20 το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό είναι: τί σχέση έχει η κατάργηση του τραπεζικού απορρήτου με την τρέχουσα κρίση και πώς πρόκειται μία τέτοια ρύθμιση να βοηθήσει την παγκόσμια οικονομία να αναρρώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα; Και γιατί μαζεύτηκαν πολιτικοί από τις 20 μεγαλύτερες χώρες του κόσμου εν μέσω της “χειρότερης κρίσης των τελευταίων 80 ετών” για να πάρουν αποφάσεις για κυρώσεις στους φορολογικούς παραδείσους που δε συνεργάζονται με τις Αρχές άλλων χωρών;

Και μπορεί οι “Νέοι κανόνες για την καταβολή μερισμάτων και μπόνους στον χρηματοπιστωτικό τομέα”να έχουν κάποια σχέση με την κρίση αλλά σε καμία περίπτωση δε βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής και φυσικά δεν παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Όσον αφορά στον έλεγχο των hedge funds, η σκέψη και μόνο είναι αστεία. Τα hedge funds κινούνται μέσα στα νομικά πλαίσια που το σύστημα έχει δημιουργήσει και δεν αποτελούν ούτε παράνομους οργανισμούς ούτε και σώματα με νομοθετική ισχύ ώστε να φτιάξουν τους δικούς τους κανόνες. Επιπλέον, όπως και όλα τα υπόλοιπα χρηματιστηριακά ιδρύματα, αποτελούν κερδοσκοπικούς οργανισμούς δηλαδή εταιρίες με σκοπό την αποκομιδή κερδών μέσω χρηματιστηριακών συναλλαγών. Τί ακριβώς θα πετύχουν οι νέοι κανόνες ρύθμισης της λειτουργίας των hedge funds; Θα τους απαγορεύσουν να παίζουν short και θα καταργήσουν το ποντάρισμα στην πτώση της εκάστοτε αγοράς που οι διαχειριστές των hedge funds κρίνουν ότι μπορεί να καταρρεύσει;

Ή μήπως τελικά ο έλεγχος αυτός συνδέεται και πάλι με το τραπεζικό απόρρητο, τους φορολογικούς παραδείσους και το γεγονός ότι τα hedge funds εδρεύουν σε αυτούς για να αποφύγουν την υψηλή φορολογία;

Και ας μιλήσουμε για πιο ουσιαστικά θέματα όπως αυτό της “ενίσχυσης” του ΔΝΤ με 500 δις δολάρια ή του πακέτου στήριξης της οικονομίας ύψους 1,1 τρις (που περιλαμβάνει τα 500 δις). Έχουν οι πολιτικοί ιθύνοντες ιδέα του, μέχρι στιγμής, κόστους της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης και του μεγέθους των ωρολογιακών βομβών που υπάρχουν στα θεμέλια της οικονομίας; Λαμβάνοντας υπόψη μόνο τις αγορές επισφαλών δανείων ΗΠΑ και CDS το μέγεθος είναι 70 και πλέον φορές μεγαλύτερο από το πακέτο στήριξης και η αγορά με την οποία συνδέονται 600 φορές μεγαλύτερη.

Από την αρχή της χρηματιστηριακής πτώσης έχουν χαθεί μετοχικές υπεραξίες που ξεπερνούν τα 150 τρις δολάρια (τουλάχιστον και με τους πιο συντηρητικούς υπολογισμούς). Η καθίζηση της αγοράς κατοικίας στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες έχει προκαλέσει απώλειες πολλών επιπλέον τρις δολαρίων.

Και οι απώλειες στην πραγματική οικονομία; Αν η Ελλάδα, η οποία, φυσικά, δεν περιλαμβάνεται στις G20, χρειάζεται, μόνο για το 2009, βοήθεια ύψους, περίπου, 50 δις (δηλαδή το 1/20 του συνολικού ποσού του πακέτου στήριξης), την οποία θα λάβει υπό μορφή δανείων και φορολογίας, τότε πόσο είναι το πραγματικό ποσό που απαιτείται για να στηριχτεί η παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της;

Όταν οι ΗΠΑ έχουν ξεπεράσει τα 2 τρις σε πακέτα βοήθειας και ακόμη δεν έχουν καταφέρει να επιτύχουν αντιστροφή του οικονομικού κλίματος μέσα στην ίδια τη χώρα τους, τί ακριβώς πρέπει να περιμένουμε αυτό το 1,1 τρις να πετύχει για όλον τον κόσμο;

Η συνάντηση του Λονδίνου ήταν, πράγματι, ιστορική αλλά για πολύ διαφορετικούς λόγους από αυτούς που προβάλλονται στην κοινή γνώμη.

Κατ' αρχήν κατά τη διάρκεια της συνάντησης δόθηκε το πράσινο φως στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, έναν από τους βασικούς οργανισμούς του έξυπνου χρήματος, να τυπώσει 250 δις δολάρια “διεθνούς νομίσματος” χωρίς κανένα απολύτως αντίκρυσμα και στη συνέχεια να τα δανείσει στις χώρες που τα “έχουν ανάγκη”. Η απόφαση αυτή, είναι, πράγματι, ιστορική και ουσιαστικά αποτελεί τη σφραγίδα της έγκρισης λειτουργίας μίας Παγκόσμιας Κεντρικής Τράπεζας κάτι το οποίο επιδιώκεται από το 1969.

Κατά δεύτερον, δημιουργείται ένα διεθνές χρηματιστηριακό ελεγκτικό συμβούλιο το οποίο δίνει στα χέρια του έξυπνου χρήματος τον πολυπόθητο, μεγαλύτερο, έλεγχο της διεθνούς χρηματιστηριακής αγοράς, περιλαμβανομένης αυτής των εμπορευμάτων. Και καθώς οι τιμές του πετρελαίου, του χρυσού, των αγροτικών εμπορευμάτων και φυσικά των εισηγμένων στα χρηματιστήρια μετοχών, είναι, πλέον, χρηματιστηριακές, αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερο και ουσιαστικότερο έλεγχο των τιμών του πετρελαίου, του χρυσού κλπ, δηλαδή της παγκόσμιας οικονομίας.


Όσα μέτρα και αν παρθούν στο μέτωπο της χρηματιστηριακής οικονομίας και του ελέγχου του ρίσκου των διακυμάνσεων, δεν θα ξεπεραστούν τα σημαντικά εμπόδια που αφορούν κάτι πιο βασικό: Το βασικό εργαλείο ανάπτυξης παγκοσμίως είναι ο αδιάκοπος δανεισμός, είναι η εξάντληση των πρώτων υλών και νέων αγορών, είναι η διαφήμιση και η δημιουργία τεχνητών αναγκών. Το κέρδος έφτασε τα όριά του και από την άποψη της εσωτερικής του αυξητικής δυνατότητας και από την άποψη των εξωτερικών οικονομιών και του κόστους με το οποίο αυξάνεται. Για παράδειγμα μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο τα περιθώρια κέρδους ήταν εύκολα και μεγάλα, τώρα για να αυξηθεί το περιθώριο κέρδους και οι κερδοφορίες του κεφαλαίου πάνω από κάποια μικρά όρια χρειάζονται χρηματοοικονομικές απάτες, χρηματοοικονομική αναρχία, μεγάλη εκμετάλλευση στον τρίτο κόσμο, δημιουργία ψευτοαναγκών και υπερδανεισμός/υπερπροσπάθεια των εργαζομένων αλλά και υπερβολική μόλυνση και σπατάλη. Σκεφτείτε τα αυτά.

Όλα τα παραπάνω περιγράφουν ένα μοντέλο δαπανηρής ανάπτυξης που πλησιάζει στο τέλος του. Η κρίση αυτή αυτό ακριβώς έδειξε και γι' αυτό μετά από μια ενθουσιώδη πιθανή ανάκαμψη (όταν και όποτε έρθει) θα ξαναέχουμε σοβαρά προβλήματα σύντομα.

Τι ειναι τα CREDIT DEFAULT SWAPS (CDSs)


Η αγορά των CREDIT DEFAULT SWAPS (CDSs) είναι μια άτυπη αγορά παράγωγων προϊόντων αξίας άνω των 65 τρις δολαρίων, δηλαδή 4 φορές μεγαλύτερη από το ΑΕΠ των ΗΠΑ και όλων των χωρών του κόσμου μαζί. Τα προϊόντα αυτά φτιάχτηκαν για να διασφαλίσουν αυτούς που αγοράζουν ομολογίες εταιρειών και θέλουν να προστατευτούν από την περίπτωση να χρεοκοπήσει η επιχείρηση που εξέδωσε τις ομολογίες αυτές και έτσι να μην μπορεί να τις πληρώσει. Δηλαδή για παράδειγμα η citibank εκδίδει εταιρικά ομόλογα με τα οποία δανείζεται χρήματα από το ευρύ επενδυτικό κοινό με την υπόσχεση να επιστρέψει το ποσό μετά από ένα διάστημα συν τους τόκους. Κάποιοι όμως που αγοράζουν μεγάλες ποσότητες τέτοιων ομολόγων και θέλουν να διασφαλιστούν από τον κίνδυνο χρεωκοπίας ακόμη και μιας τόσο μεγάλης τράπεζας μπορούν να απευθυνθούν σε έναν άλλο τραπεζικό οργανισμό ο οποίος έναντι ενός ασφαλίστρου (premium) δέχεται αν στην απίθανη περίπτωση που χρεοκοπήσει η οποιαδήποτε citibank να πληρώσει αυτός έναντι αυτής τις υποχρεώσεις της, και το δέχεται αυτό έναντι κάποιου ασφαλίστρου.

Αυτού του είδους οι συναλλαγές δεν πραγματοποιούνται σε οργανωμένες αγορές παρόλο που υπάρχουν τυποποιημένα προϊόντα κάλυψης ανάλογων ρίσκων και δεν υπόκεινται σε κανέναν έλεγχο. Έτσι, εμφανίζονται τράπεζες που λένε: "σας προσφέρω έναντι χ ποσού CDSs που περιλαμβάνει ασφάλιση των ομολόγων σας στις τάδε 20 μεγάλες εταιρείες, ή στην τάδε μεγάλη ή μικρή εταιρεία που σας εξέδωσε κάποιο ομόλογο". Τα προϊόντα αυτά γίνονται ανάρπαστα γιατί αυτοί που έχουν αγοράσει εταιρικά ομόλογα θέλουν να διασφαλιστούν από την περίπτωση να χρεοκοπήσει κάποια εταιρεία απο αυτές που τα έχουν εκδώσει. Ο "ασφαλιστής¨ όμως των ομολόγων (ο εκδότης δηλαδή των CDSs) μετά που θα τα εκδώσει έχει την υποχρέωση να καλύψει τα ομόλογα των ασφαλισμένων στην περίπτωση που κάποια εταιρεία που εξέδωσε ομόλογα χρεοκοπήσει.

Ο "ασφαλιστής", εκδότης των CDSs μπορεί επίσης να πουλήσει τις υποχρεώσεις του σε κάποιον τρίτο. Δηλαδή, χοντρικά πουλάει τα ποσά που πήρε από αυτούς που ασφαλίστηκαν (premiums) σε άλλες τράπεζες που αυτές αναλαμβάνουν να πληρώσουν τους ασφαλισμένους αν οι εταιρείες χρεοκοπήσουν. Αυτές με τη σειρά τους πουλάνε τις υποχρεώσεις κάπου αλλού και ούτω καθεξής.

Η αγορά αυτή γιγαντώθηκε τα τελευταία δέκα χρόνια επειδή δεν περίμενε κανείς να χρεοκοπήσουν τόσο εύκολα τόσες πολλές εταιρείες. Έτσι αυτοί που πουλούσαν τα CDSs είχαν κατά πλειοψηφία μεγάλα περιθώρια κέρδους και σχετικά μικρούς κινδύνους, τρομερά εύκολο κέρδος. Έτσι οι κάτοχοι των ομολόγων πλήρωναν ένα ποσό για να ασφαλιστούν από την περίπτωση χρεωκοπίας και διάφορες τράπεζες ανά τον κόσμο τους ασφάλιζαν απερίσκεπτα επειδή πίστευαν ότι η πιθανότητα χρεωκοπίας ήταν πολύ μικρή. Στη συνέχεια αυτά τα προϊόντα έκαναν κύκλους γύρω από όλες τις τράπεζες σε όλο τον κόσμο μεταφέροντας τα ρίσκα παντού.

Το χειρότερο όμως από όλα ήταν, και είναι, ότι η αγορά αυτή δεν ελέγχεται και δεν υπόκειται σε κανένα οργανωμένο πλαίσιο. Ο κάθε ένας υπογράφει τέτοιες συμβάσεις με τις τράπεζες καθώς και οι τράπεζες μεταξύ τους. Κανείς δεν ξέρει ποιος θα είναι αυτός που στο τέλος θα τον πληρώσει αν συμβεί μια χρεωκοπία.

Σαφέστατα το κράτος των ΗΠΑ δεν μπορεί να εγγυηθεί μια τέτοια αγορά ακόμη και αν χρεοκοπήσει και το ίδιο. Το σπουδαιότερο όμως από όλα είναι ότι οι τράπεζες που έχουν επισφαλή ομόλογα εταιρειών που χρεοκόπησαν ή κινδυνεύουν να χρεοκοπήσουν ή έχουν παρόμοιους κινδύνους έγραφαν στους ισολογισμούς τους ότι είναι καλυμμένες και παράλληλα νόμιζαν ότι είναι καλυμμένες. Και αυτό το έκαναν γιατί πλήρωναν τα CDSs για να καλυφθούν από τέτοιους κινδύνους χρεωκοπίας και έτσι νομίζουν ακόμη και τώρα ότι είναι ασφαλείς. Αν όμως δεν μπορούν να πληρωθούν γι' αυτά τα προϊόντα τότε οι καλύψεις που έχουν εγγράψει στους ισολογισμούς τους είναι λάθος.

Νομίζω ότι κανένας δεν μπορεί να μας εγγυηθεί κάτι τέτοιο. Κανείς δεν ξέρει λοιπόν πόσο αξιόπιστες είναι οι "αξιόπιστες" μεγάλες τράπεζες ανά τον κόσμο. Ούτε και οι ίδιες οι τράπεζες που πλήρωσαν τέτοια προϊόντα για να διασφαλιστούν από τους κινδύνους δεν ξέρουν ποιος θα τους πληρώσει (κυριολεκτικά δεν ξέρουν ποιος) και αν θα μπορεί να τους πληρώσει. Συνεπώς οι επισφάλειές τους μπορούν να εκτοξευτούν σε ένα βράδυ ή να χρεοκοπήσουν σε ένα βράδυ.

Υποψιάζομαι, λοιπόν, ότι αν στην άτυπη αυτή αγορά υπάρξει επιπλέον πρόβλημα εκπλήρωσης, από τα ήδη μεγάλα προβλήματα που έχουν ανακύψει, τότε η φούσκα θα γίνει 40 φορές μεγαλύτερη από ότι σήμερα ενώ και ολόκληρο το ΑΕΠ όλων των χωρών του κόσμου δεν θα μπορέσει να σώσει την κατάσταση. Σε αυτό το σημείο είτε τα ηνία θα αναλάβουν οι μεγάλες επιχειρήσεις που θα εγγυηθούν το σύστημα έναντι των κρατών και πολιτών, με κάποιες βέβαια δικές μας παραχωρήσεις απέναντί τους, είτε θα ακυρωθούν όλες οι συμφωνίες και οι εμπορικές συναλλαγές. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί πραγματικά να κρατικοποιηθούν τεράστιοι οργανισμοί όχι για να σωθούν αυτοί οι ίδιοι αλλά για να αποφευχθεί η επιβολή μιας άτυπης εταιρικής δημοκρατίας έναντι ολόκληρων κρατών. Τότε (όπως και στην περίπτωση ακύρωσης των εμπορικών συναλλαγών) μπορεί να προκληθούν μεγάλες εντάσεις μεταξύ κρατών που θίγονται ευθέως από τέτοιες κρατικοποιήσεις εταιρειών τους ή ακυρώσεις συμφωνιών.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου